Bergeijkse boeren is met Jurgen Wijnen en Henk Hermans

Zowel de steenuil als de kerkuil stonden op de rode lijst van diersoorten die met uitsterven worden bedreigd. Gelukkig telt de Uilenbescherming van Brabants Landschap inmiddels bijna 500 vrijwilligers, waarbij Jurgen Wijnen en Henk Hermans coördinatoren zijn in het gebied Bergeijk, Loo, Weebosch, Pielis en Luyksgestel. Samen helpen ze boeren en particulieren waar een uil op het erf wordt waargenomen  met het zorgen voor een geschikt leefgebied voor de uil met voldoende broedgelegenheid. Mede dankzij de inzet van Jurgen en Henk en alle anderen 65 (!) gastgevers in grensgebied Bergeijk, lukt het om meer succesvolle broedgevallen te bewerkstelligen. Na een gesprek met enthousiastelingen als Jurgen en Henk ga je automatisch meer naar boven kijken en luisteren naar al het moois dat ons Bergeijkse landschap te bieden heeft!

Jurgen Wijnen (50) is in het dagelijks leven projectbegeleider bij ASML, waar hij altijd op de fiets naartoe gaat. Hoewel hij altijd al een echt buitenmens was, kwam de uilenbescherming min of meer bij toeval op zijn pad. Jurgen: “Na de verbouwing van ons vorige huis, was ik op zoek naar een nieuwe hobby of project. Na het lezen van een advertentie in het ED werd ik op een informatieavond enthousiast door wijlen Frans Huijbers, een fanatieke vogelaar met ontzettend veel kennis.” Henk Hermans (73) heeft altijd gewerkt, eerst bij Moeskops, later het klussen bij zijn zoons. Henk vertelt: “Voor stilzitten was het te vroeg, en in het werk voor de vrijwillige uilenbescherming heb ik zo’n 8 jaar geleden een hele andere bezigheid gevonden. Er is letterlijk een wereld voor me opengegaan waar ik enorm van kan genieten.”

De werkzaamheden van de vrijwilligers vinden vooral in het voor- en najaar plaats. Voor de rest laten ze vooral de natuur zijn werk doen. Henk vertelt:  “In januari/februari is het broedseizoen en maken de uilen flink lawaai om zo een partner aan te trekken. Vervolgens worden in het voorjaar in plusminus 24 dagen de bevruchte eieren uitgebroed. Als de uilskuikens ongeveer 6 weken uit het ei zijn, vliegen de jonge steenuilen uit. Voor een kerkuil duurt dit iets langer, die vliegen na ongeveer 9 weken uit.” Jurgen vult aan:  “In het voorjaar tellen we de nesten en in het najaar maken we alle kasten schoon en doen we het onderhoud. En verder zijn we het eerste aanspreekpunt als mensen een uil hebben ontdekt  en helpen we ze met het regelen van nestkasten, geven van advies etc.”

Door steeds minder open ruimte,  opgeruimde percelen en alle gaten en kieren in huis die tegenwoordig worden dichtgemaakt kreeg de uil het steeds moeilijker in Nederland en was de soort op het randje van uitsterven. Gelukkig zijn er steeds meer ontwikkelingen die vrijwilligers als Jurgen en Henk helpen het tij te keren. Denk aan het terugdringen van chemicaliën die worden gebruikt voor gewasbescherming of worden vervangen door een natuurlijk alternatief. Jurgen: “Ook de akkerranden met bloemen die boeren hier steeds meer inzaaien helpen mee. Doordat in deze stroken veel muizen huizen, is er meer voedsel voor de uil, wat de kans op overleven en succesvol voortplanten vergroot.” Henk vult aan: “Zeker voor de kerkuil die nog steeds op de rode lijst staat, is dit belangrijk. Waar een steenuil naast muizen ook insecten eet, leeft de kerkuil uitsluitend van muizen. Zo’n koude maand februari die we dit jaar hebben gehad, is niet positief voor het voedselaanbod. Daarnaast leven hier veel marters en andere natuurlijke vijanden van de uil, die zó een nest eieren leegvreten. Dat is dan ontzettend balen, maar ook dat hoort bij de natuur. Toch is dit voorjaar in 60% van de nestkasten succesvol gebroed – al zijn dit wel vooral steenuilen.”

Wist je dat een uil wel zo’n 19 muizen per nacht kan vangen? Behalve een prachtige vogel is de uil daarmee ook een hele nuttige natuurlijke muizenbestrijder!

Een ander project waar de gemeente Bergeijk aan deelneemt is ErvenPlus. Samen met de boer kijken experts van Brabants Landschap wat voor landschapselementen op het erf kunnen worden toegepast om de habitat voor de uil te bevorderen. Er wordt in samenspraak met boeren die ervoor openstaan een plan gemaakt, bijvoorbeeld waar worden fruitbomen geplaatst, een muizenruiter, uitkijkpost, vogelkasten etc. In Bergeijk hebben reeds 56 erven deelgenomen. Ook weten steeds meer mensen de vrijwilligers ondertussen te vinden. Jurgen vertelt: “Zo was er laatst een boer die de stal voor de kalveren ging vervangen, maar wist dat er een steenuil in zat. Die belde mij wat te doen, en in overleg hebben we een nestkast op het erf geplaatst. Toen was het afwachten of het zou lukken. Maar binnen 14 dagen had de uil zelf haar nieuwe plekje gevonden in de nestkast. Dat zijn de kersen op de taart in ons werk.”

Noot van de redactie: Wij kunnen ons voorstellen dat mensen enthousiast zijn geworden na het lezen van dit artikel en ook een uil willen. Let wel: wanneer een uil wordt waargenomen, zegt dit iets over de biodiversiteit en het in evenwicht zijn van dat perceel. Hoewel de uil een grote gunfactor heeft bij mensen, kan men niet zelf om een nestkast vragen met de verwachting dat er dan een uil komt. Als er niet eerst een uil is waargenomen, wil dat zeggen dat de habitat zich er niet voor leent en de uil zich niet comfortabel voelt om er te jagen of verblijven. Hoe graag we dit ook willen, natuur is niet te sturen! Particulieren kunnen overigens wél altijd helpen door hun tuin met perken wildbloemen in te zaaien. Meer info of meehelpen via: www.brabantslandschap.nl/zelf-aan-de-slag/vrijwilliger-worden